Print pagina

De Riepe juni 2009Een paar seconden en een klap later klimt hij uit zijn auto

Tekst: Heiko Eckert

‘Nog één dag werken en dan is het al weer weekend mensen’, hoort Willem de radiopresentator zeggen. Ondertussen kijkt hij op de borden welke kant hij op moet bij het volgende kruispunt. Het is zes uur in de ochtend en het miezert. Geen kip op de weg. Rechtdoor. Hij minder vaart voor de haaientanden. Hij ziet niets aankomen en rolt door. Een paar seconden en een klap later klimt hij uit zijn auto. Die ligt volledig op zijn kant. Hij ziet een andere auto zo’n vijftig meter verderop. Het hoofd van de bestuurder zit helemaal onder het bloed. De man is bewusteloos. Willem belt 112 en politie en hulpverleners zijn snel te plaatse. De bestuurder van de andere auto blijkt een gebroken been, een gebroken kaak en een zware hersenschudding te hebben. Geen gordel om. Hij kan zich niets herinneren van zijn autorit en ook niet van de aanrijding. Verder zijn er geen sporen die meer duidelijkheid geven over de oorzaak van dit ongeval.

Als donderslag bij heldere hemel krijgt Willem anderhalf jaar later ineens een dagvaarding. Hij moet zich verantwoorden voor de meervoudige kamer in strafzaken van de rechtbank. Hij heeft in zijn leven nog nooit een bekeuring gehad en nu dit. Alsof het ongeval niet al erg genoeg was. In de tussenliggende tijd heeft Willem er vaak over nagedacht hoe dit heeft kunnen gebeuren. Misschien had de andere bestuurder zijn verlichting niet aan. Het schemerde. Hij zou het niet gemerkt kunnen hebben. Hij droeg tenslotte ook geen gordel. ‘De ander moet in ieder geval veel te hard gereden hebben. Anders had ik hem wel gezien. Ik weet zeker dat ik goed gekeken heb’, zegt Willem tegen mij.

Iedereen kan betrokken raken bij een dergelijk ongeval. En het kan dus ook iedereen overkomen dat je ineens als verdachte van overtreding van art. 6 van de wegenverkeerswet tegenover drie rechters staat. En er is een reële kans dat er een veroordeling volgt. De enige lijn die ik in ‘mijn’ art. 6 zaken heb kunnen ontdekken is dat het totaal onvoorspelbaar is wat de uitkomst zal zijn. De Hoge Raad, ons hoogste rechtscollege, heeft in meerdere uitspraken duidelijk gemaakt dat er voor een veroordeling voor art. 6 wegenverkeerswet meer moet zijn dan alleen één enkele verkeersovertreding. Alleen geen voorrang verlenen is dus niet genoeg. Voor een strafrechtelijke veroordeling dan. Voor de schade ben je wel verantwoordelijk en natuurlijk zit je wel met een schuldgevoel over letsel of de dood van een ander.

Toch blijkt dat in de praktijk ook rechters dat vaak niet genoeg vinden. De gevolgen zijn kennelijk toch vaak reden om de rechtspraak van de Hoge Raad wat ruimer uit te leggen dan bedoeld is. Soms kan vrouwe Justitia kennelijk een beetje door haar blinddoek heen kijken.

Rechters kunnen in strafzaken over verkeersongevallen vragen stellen die de verdachte nooit kan beantwoorden zonder in de problemen te komen. ‘Zou u het de volgende keer weer zo doen?’ bijvoorbeeld. Wat moet je daar voor antwoord op geven als er iemand dood of zwaar gewond is en je toch vindt dat je niet veroordeeld moet worden. De rechter vroeg Willem: ‘Voelt u zich ook schuldig?’ Wat kon hij zeggen. Hij had geen voorrang verleend. En daarom had die ander letsel. ‘Nee’ kan het dus niet zijn. ‘Ja’ is ook niet juist. De ander droeg geen gordel en reed te hard. Dus hij voelt zich wel schuldig, maar is het volgens de wet niet. Uiteindelijk zei hij maar ‘Ja’. De rechter zei: ‘Dus u vindt dat u verkeerd gehandeld heeft?’ En de zaak was voor hem rond. De rechter keek niet naar de feiten, maar oordeelde op basis van de gevoelens van Willem. Hij had de waarheid gevonden die hij van tevoren zocht.

Om de rechtspraak van de Hoge Raad niet volledig te negeren deed de rechter nog een poging om de veroordeling te motiveren. Willem had meer dan één verkeersfout gemaakt, aldus de rechter. Hij had het bord dat hij voorrang moest verlenen genegeerd en was niet gestopt voor de haaientanden. Twee fouten. Dan lijkt het toch nog wat. Op naar het Hof voor hoger beroep.

Heiko Eckert is vaste columnist voor de daklozenkrant van Noord-Nederland, De Riepe.

Terug naar het nieuwsoverzicht