Print pagina

De Riepe januari 2010'Ik wil juryrechtspraak!'

Tekst: Heiko Eckert

Tijdens het opruimen van mijn kantoor in verband met de verhuizing naar mijn nieuwe kantoor, kwam ik een oud artikel uit het Dagblad van het Noorden tegen van één van de rechtszaken die ik jaren geleden heb gedaan. In die zaak stond ik een verdachte van bijstandsfraude bij. De reden dat verslag werd gedaan van de zaak was niet omdat de inhoud van de zaak uitzonderlijk was. Meneer had inkomsten niet opgegeven en daarom onterecht een uitkering ontvangen. Dat komt vaker voor. Het bijzondere was dat het Dagblad een experiment had opgezet met lezers die als jury in de zaal met een rechtszaak meekeken en daarover een oordeel gaven. De uitkomst van het experiment was dat de gewone burgers die een keer echt kennis namen van de inhoud van een strafzaak, in hun bestraffing nauwelijks afwijken van wat rechters opleggen. Zo was het ook in mijn zaak.

Dat is opmerkelijk omdat nog steeds rond de tachtig procent van de Nederlanders vindt dat de straffen omhoog moeten. Hoe komt dat? Kennelijk omdat die tachtig procent niet zoals de deelnemers van het experiment van het Dagblad, voorbereid in de zaal gaan zitten, maar voornamelijk afgaan op de stukjes die zij in de krant lezen. Daarin worden met enige regelmaat dossier van vijf ordners of meer en een zitting van twee dagen in tweehonderd woorden weergegeven. Meer dan eens staan de verslaggevers op zodra de verdediging het woord gaat voeren. Er moet een deadline gehaald worden en de lezer zit niet op een verhaal te wachten waarover te veel nagedacht moet worden.

Rechters proberen die acht op de tien Nederlanders nu al jaren ervan te overtuigen dat ze wel degelijk oog hebben voor wat er in de maatschappij leeft, zoals dat gezegd wordt. Maar rechters zijn niet voor niets rechter geworden. Het zijn geen commerciële advocaten die zichzelf in de markt proberen te zetten. Het zijn ambtenaren die zich bezig willen houden met de inhoud. Om de mening van de Nederlander te doen keren, hebben rechters daarom besloten de vonnissen beter te gaan motiveren. Een voor de rechtspraak goede ontwikkeling, maar die acht op de tien Nederlanders gaan hun mening daardoor echt niet bijstellen. Dat uitgebreid gemotiveerde vonnis past namelijk helemaal niet in dat stukje in de krant van tweehonderd woorden of in dat internetstukje van honderd woorden. Het beeld van de rechtspraak verandert daardoor niet.

Een andere manier waarop de rechterlijke macht probeert het tij te keren is door aanzienlijk hoger te straffen. Al jaren. En toch verandert er weinig tot niets aan de mening van het Nederlandse volk. Het percentage Nederlanders dat de straffen te soft vindt is al jaren even hoog. En daar toont zich de ware aard van het probleem. Het gaat helemaal niet om de hoogte van de straffen. Het kan altijd hoger. Het gaat om de om het imago rechters hebben. Het is het beeld dat Nederlanders van rechters hebben. En dat beeld verandert niet. De rechterlijke macht ziet dat volgens mij niet onder ogen of gaat daar erg onhandig mee om. Veel harder kan het strafklimaat namelijk niet worden. Aan de andere kant voeren ze misschien ook wel een verloren strijd. Te veel partijen hebben belang bij het bestaande beeld. Ik denk alleen al aan de politici die op grond van het eerste beste verslag in de krant moord en brand schreeuwen voor de camera en met de zoveelste wetswijziging komen om op die manier weer een paar stemmen te winnen. Zij zullen die watjes in de rechterlijke macht wel even vertellen hoe je met misdaad omgaat. Met één oneliner een gemotiveerd vonnis onderuit.

Ik heb lang gedacht dat er geen oplossing was. Totdat ik het artikel uit het Dagblad weer onder ogen kreeg. De oplossing is er wel. U bent de oplossing! Laat de ontevreden Nederlander zelf rechtspreken. Ik wil juryrechtspraak! Dan gaan de straffen tenminste weer omlaag.

Heiko Eckert is vaste columnist voor de daklozenkrant van Noord-Nederland, De Riepe.

Terug naar het nieuwsoverzicht