Print pagina

De Riepe'Rechterlijke dwaling Said'

Tekst: Heiko Eckert

Niet voor al mijn columns gaan de handen op elkaar. Eind vorig jaar schreef ik over een verdachte die werd vrijgesproken ondanks dat op camerabeelden te zien was dat hij iemand sloeg. De rechter had de beelden niet bekeken en het proces-verbaal van de politie was niet duidelijk. De verdachte ging zelf niet naar de zitting en stuurde mij als gemachtigde. Vrijspraak.

Die column leverde mij boze reacties op. 'Op die manier komt de waarheid nooit aan het licht.' 'Misplaatst triomfantelijk.'

Het was zeker niet mijn bedoeling om een lange neus te trekken. Ik wilde duidelijk maken wat de rol van een advocaat is en hoe het systeem werkt. In die zaak stond die rol op scherp. In die zaak kwam de waarheid niet aan het licht.

Een advocaat mag geen oordeel hebben. Ik ben partijdig. Binnen de grenzen van de wet doe ik alles voor het beste resultaat voor de verdachte. Mijn cliënt. De officier van justitie en de rechter zijn er voor de waarheidsvinding. Ik niet. Als zij er voor kiezen om camerabeelden niet te bekijken dan is dat niet mijn schuld.

Wat ik vind of denk doet er niet toe. Persoonlijke overtuiging mag geen invloed hebben op je werk. Hoe belangrijk dat is, kun je vaak zien aan zaken die bekend staan als rechterlijke dwalingen. In de Puttense Moordzaak bijvoorbeeld was er een bekentenis en er was een deskundige die een verklaring had over een DNA-spoor. Genoeg bewijs om een hele hoop mensen te overtuigen. Waaronder de rechters, die tot een veroordeling kwamen. Als een advocaat in zo'n zaak niet volledig achter de verdachte staat en zich ook laat overtuigen, dan was deze zaak nooit een rechterlijke dwaling geworden. Dan had niemand zich ingezet om de onschuld aan te tonen in de rechtszaal.

Maar ik heb ook de omgekeerde situatie meegemaakt. Dat de verdachte het niet heeft gedaan, maar dat hij toch veroordeeld wordt of wil worden. Zo heb ik ooit een vader bijgestaan die een paar maanden is gaan zitten voor zijn zoon. Een valse bekentenis. Wat vaker voorkomt is dat de verdachte niet alles wil vertellen wat hij weet. Even iets weglaten. Omdat een vriend anders hangt bijvoorbeeld. Een cliënt van mij zit dertig maanden, omdat hij niet wilde vertellen dat zijn beste vriend een roofoverval had gepleegd. Hij had naderhand een horloge gekregen dat deel uitmaakte van de buit. Toch piekerde hij er niet over om zijn vriend te verlinken. Ondanks dat ik hem had gezegd dat het mij beter voor zijn zaak leek. "Mooie vriend is dat als hij jou hier laat zitten." Hij verweet zijn vriend niets, hij verweet het de rechters. "Als ik niets gedaan heb, dan kunnen zij mij niet veroordelen." Maar de rechters hadden wel door dat zijn verklaring in ieder geval niet klopte. Kennelijk leugenachtig, heet dat.

Rechters kunnen je wel veroordelen ook al ben je onschuldig. Maar ze moeten wel altijd kritisch naar een zaak kijken. Ook al pleit de verdediging zelf niet eens voor een vrijspraak. Dat maakt het niet makkelijk voor rechters. Maar als je de waarheid wilt vinden, moet je soms goed zoeken. Daar ben je rechter voor.

Het is overigens opvallend dat het in die zaken van mij altijd ging om verdachten van Arabische komaf. Terwijl het bij rechterlijke dwalingen voor zo ver bij mij bekend nooit om die groep gaat. Dat roept vragen op. Welk percentage van rechterlijke dwalingen komt eigenlijk aan het licht? En waarom nooit uit die groep? Worden door rechters alleen maar verkeerde beslissingen genomen bij blanke Hollanders? Of hebben die gewoon makkelijker een invloedrijke lobby op de been? Ik hoop dat het niet zo is en ik hoop de komende jaren op rechterlijk dwalingen in de zaken Farid B., Youssef H. en Said F.

Rechtspraak is nooit helemaal rechtvaardig. Dat zal het ook nooit worden. De uitkomst van het systeem moet gemiddeld gezien alleen zo rechtvaardig mogelijk zijn.

Heiko Eckert is vaste columnist voor de daklozenkrant van Noord-Nederland, De Riepe.

Terug naar het nieuwsoverzicht